De lijst der lijsten, de enige echte Nederlandse top 40
- Joost den Draaijer

Geschiedenis van de Nederlandse top 40

De Top 40 was niet de eerste Nederlandse hitparade. Al lang voor 1965 stelden diverse instanties hitlijsten samen, waaronder het blad Elsevier en het radioprogramma Tijd voor Teenagers. Sommige van die lijsten werden niet altijd wekelijks samengesteld: de hitparade van Elsevier verscheen bijvoorbeeld maandelijks. En op de radio presenteerde Pete Felleman al in 1949 een Hitparade.

Willem-van-Kooten-Joost-Den-Draaijer-Veronica-1961

Joost den Draaijer

Joost den Draaijer was de initiatiefnemer van de Top 40 in Nederland. In november 1964 was hij op studiereis in de Verenigde Staten. Hij kwam terug met een idee: volgens hem had Radio Veronica een eigen hitparade nodig. Hij wist de directie van de zeezender te overtuigen met deze hitlijst te beginnen.

Met ingang van 2 januari 1965 was deze lijst iedere zaterdagmiddag tussen twee en vier uur te beluisteren via Radio Veronica. Den Draaijer was ook de eerste presentator van deze hitparade, die in gedrukte vorm verscheen vanaf 9 januari 1965.

De Top 40 heette in het begin nog "Nederlandse Hitparade", dat op 21 mei 1966 werd omgedoopt in "Veronica Top-40". De uitzending van deze wekelijkse lijst met de 40 populairste platen van Nederland groeide in de loop der jaren uit tot (een onderdeel van) "De nationale zaterdagmiddaggebeurtenis", waarvan ook de Tipparade met de Alarmschijf deel uitmaakte. Het programma bleek zó succesvol dat op de in 1965 opgerichte concurrent Hilversum 3 de VPRO in 1968 een eigen top 20 begon die uitgroeide tot de Hilversum 3 Top 30, later Daverende DertigNationale Hitparade en Mega Top 50 (van 1997-2002 ook onder de naam Mega Top 100).


De Nederlandse top 40 advertentie

De laatste vanaf de zeezender Radio Veronica uitgezonden Veronica Top 40 ging de ether in op zaterdagmiddag 31 augustus 1974, "the day the music died" (de dag dat de muziek stierf), toen de zeezenders moesten stoppen met hun uitzendingen. De exploitatie van de Top 40 werd daarop overgenomen door de eind 1974 opgerichte Stichting Nederlandse Top 40, opgericht door Lex Harding en Rob Out. Op de vier zaterdagmiddagen van september 1974 en ook op zaterdagmiddag 5 en 12 oktober 1974 werd de Top 40 uitgezonden op de zeezender Radio Mi Amigo (dat was doorgegaan met uitzenden, hierbij de "anti-Veronicawetten" negerende) met presentatie door Frans van der Drift. Daarna, vanaf donderdag 3 oktober 1974, nam de TROS de uitzendingen van de Tipparade (van 14:00 tot 16:00 uur) en de Top 40 (van 16:00 tot 18:00 uur) over (met djs Hugo van Gelderen en Ferry Maat). De TROS haalde de tiplijst, de hitlijst en de hittip Alarmschijf als A-omroep naar Hilversum 3, met tussen 3 oktober 1974 en 20 mei 1976 mega luistercijfers voor de Tipparade en vanaf dan de Nederlandse Top 40 tijdens "De nationale donderdagmiddaggebeurtenis" op Hilversum 3.

lex-harding

Lex Harding

In januari 1993 besloten de omroepen op Radio 3 nog maar één hitlijst uit te zenden, om een einde te maken aan de veelheid aan hitlijsten op die zender. De lijst die overbleef was de Mega Top 50 (tegenwoordig 3FM Mega Top 30), aanvankelijk vanaf zondag 7 februari 1993 uitgezonden door de TROS op de zondagmiddag tussen 15.00 en 19.00 uur en gepresenteerd door Daniël Dekker en Martijn Krabbé. Vanaf zaterdag 1 januari 1994 door Veronica, in samenwerking met TROS Radio 3 en gepresenteerd door Gijs Staverman. Nu uitgezonden tussen 14:00 en 17:00 uur. De Top 40 verhuisde vervolgens naar Radio 538, waar de hitlijst t/m 2018 werd uitgezonden.

Op zaterdag 11 december 1993 presenteerde Gijs Staverman voor de laatste maal (uit vrije wil) de Nederlandse Top 40 bij Veronica op de frequentie's van Radio 3. De Nederlandse Top 40 was inmiddels sinds april 1993 ook te horen op Radio 538. Dit vond Radio 3 belachelijk en wilde daarom stoppen met de uitzending. De Stichting Nederlandse Top 40 diende echter een kort geding hier tegen in wegens contractbreuk. De rechter gaf de stichting gelijk en daarom moest op zaterdag 18 december 1993 nog een Top 40 uitgezonden worden door Radio 3. Ook in deze laatste uitzending was Staverman de presentator. Tot slot was de lijst ook nog korte tijd te horen geweest op Happy RTL-radio met presentator Bart van Leeuwen.


Scheveningen-Kijkduin - Strand  03-04-1973
Radio Veronica stopte noodgedwongen met uitzenden toen de ankerkettingen van zendschip de Norderney tijdens een zware storm braken. Op 2 april 1973 liep het schip, dat niet beschikte over voortstuwing, op het strand tussen Kijkduin en Scheveningen vast. Het werd een grote bezienswaardigheid en trok duizenden belangstellenden naar het strand.

© Ronald Speijer

Zendschip de Norderney aan wal gelopen


Op televisie was de Top 40 vanaf 9 april 1988 te zien bij het publieke Veronica, waar het programma achtereenvolgens werd gepresenteerd door Jeroen van InkelErik de Zwart en Gijs Staverman. Halverwege de jaren 90 verhuisde de tv-versie naar RTL 5 waar Tim Immers en Annette Barlo de lijst presenteerden. Later verhuisde de lijst naar SBS6 voor de tv-uitzendingen (gepresenteerd door Bart Ettekoven en later door Jeroen Nieuwenhuize). Vanaf eind jaren 90 was de Top 40 te zien op TMF (met in 2003 een korte uitstap naar MTV), waar achtereenvolgens Erik de Zwart, Wessel van Diepen en Jeroen Nieuwenhuize de lijst presenteerden. Later in 2013 keerde de lijst terug op tv, maar dan op TV 538 met Jeroen Nieuwenhuize als presentator.

Op 22 juni 2018 stopte Nieuwenhuize na twaalf jaar met het presenteren van de radio-uitzending van de Top 40, om te worden opgevolgd door Ivo van Breukelen.

Op 24 september 2018 maakte Talpa Radio bekend dat de Top 40 vanaf november 2018 niet meer op Radio 538 zal worden uitgezonden, vanwege mislukte gesprekken met de Stichting Nederlandse Top 40. De Stichting Nederlandse Top 40 spande vervolgens een rechtszaak aan en dwong Radio 538 om de lijst tot het eind van het jaar 2018 uit te zenden. De Stichting Nederlandse Top 40 won deze rechtszaak. Op 28 december 2018 was de laatste Top 40 te horen op Radio 538. Sinds 4 januari 2019 is de lijst te horen op Qmusic.

Top 40 met Ferry Maat

Ferry Maat